NGHỆ THUẬT VÀ TÂM THỨC SÁNG TẠO

Ta có thể nói rằng một tác phẩm nghệ thuật, ở một mức độ nào đó, luôn phô bày vẻ hùng biện về hình thức trong phương diện tạo hình của nó, và vì vậy mà ta cần hiểu rằng chỉ cần Hình không thôi cũng đã lay động được ta rồi. Tuy nhiên, tôi thấy không thể tách rời vẻ hùng biện về hình thức hoặc tạo hình của một tác phẩm với bản chất nội dung tưởng tượng của nó. Bởi lẽ Hình là gì, nếu không phải là cái hình thù mà nội dung đã chọn làm hình hài của nó trong tác phẩm? Chính nhờ cái hình hài ấy mà ta nhận ra người nghệ sỹ cũng có mặt trong tác phẩm; nó là cái hình của tâm trạng họ, viễn ảnh tiên tri của họ, những thấu thị trực giác của họ, hy vọng của họ, nỗi khắc khoải và niềm vui của họ.

“Nếu anh thấy những câu hỏi và nỗ lực giải đáp trong sách của tôi là chính đáng ở Viẹ

̂

t Nam, thì tôi tin rằng tâm thức của ngu

̛

ời Viẹ

̂

t vẫn còn chu

̛

a bị xa lạ với hiẹ

̂

n thực đến mức tự coi mình chỉ là mọ

̂

t ngẫu nhiên phi lý, hoạ

̆

c chu

̛

a “tiến hóa” đến mức thấy mình là mọ

̂

t đấng thu

̛

ợng tôn toàn na

̆

ng; và nghẹ

̂

thuạ

̂

t Viẹ

̂

t Nam vẫn có co

̛

họ

̂

i tránh thoát những na

̆

ng lu

̛

ợng tiêu cực đã và đang chi phối nghẹ

̂

thuạ

̂

t đu

̛

o

̛

ng đại”

. (Graham Collier - trong cuộc trò chuyện với dịch giả Trịnh Lữ)

Graham Collier sinh năm 1923 tại Lancaster, Anh quốc, tốt nghiệp trường Mỹ thuật Slate thuộc Đại học London, là họa sỹ chuyên vẽ chân dung và phong cảnh. Trong Thế chiến II, ông là phi đội trưởng oanh tạc của Không lực Hoàng gia Anh. Từ thập niên 1960, ông là giáo sư Triết học Nghệ thuật tại Đại học Georgia, và là thành viên hội đồng tư vấn của trường Davenport, Đại học Yale.