PHONG TRÀO CẢI CÁCH Ở 1 SỐ NƯỚC ĐÔNG Á - GIỮA THẾ KỶ XIX ĐẦU THẾ KỶ XX (TỦ SÁCH KHOA HỌC)

Cuốn sách

gồm 7 chương. Chương mở đầu đề cập đến bối cảnh lịch sử của Đông Á trước nguy cơ xâm thực của tư bản phương Tây. Bốn chương tiếp theo phân tích các cuộc cải cách điển hình ở Nhật Bản, Xiêm, Trung Quốc và Việt Nam. Riêng Nhật có thêm chương về Giáo dục thời Minh Trị. Chương cuối tổng kết những đặc điểm và kinh nghiệm của phong trào.

Từ những sự kiện lịch sử, các tác giả phân tích trong bối cảnh tương quan lực lượng chênh lệch, trình độ phát triển cách xa giữa phương Đông và Phương Tây, phản ứng tự nhiên của nhân dân các nước phương Đông là nổi dậy chống sự xâm lược của phương Tây với tinh thần yêu nước và ý chí quật khởi. Nhưng thực tiễn cho thấy, ở mức độ khác nhau, những cuộc cải cách ở Nhật thời Minh Trị và ở Xiêm triều đại Rama V đã làm cho các quốc gia này vẫn gìn giữ chủ quyền và bước vào thế giới tư bản. Những cố gắng cải cách ở Trung Quốc và Việt Nam chịu sự níu kéo của quan niệm cổ truyền Trung Hoa, sự ngăn cản của những người cầm quyền nên không thể canh tân đất nước, lần lượt rơi vào vòng nô dịch của chủ nghĩa thực dân.

Trong các bài học kinh nghiệm, các tác giả nhấn mạnh vai trò con người trong tiến trình cải cách: Tầm nhìn và quyết tâm của người lãnh đạo và các nhà tiên phong trong cải cách, sự tham gia của quần chúng nhân dân trong tiến trình cái cách, sự đóng góp của các chuyên gia nước ngoài và cuộc đấu tranh không khoan nhượng chống các thế lực bảo thủ, ngăn cản cải cách.