RONG CHƠI MIỀN CHỮ NGHĨA - TẬP 5

“Kinh giới là hai hình vị Hán Việt mà chữ Hán là

荆芥

. Tại Trung Quốc, nó được gọi là hương nhu

香幕

nhưng, ở đây, chúng tôi sẽ không đi sâu vào sự khác biệt này mà chỉ muốn nhấn mạnh - như đã từng nhấn mạnh - rằng, về mặt từ nguyên, thì “Không phải tất cả những kẻ giống hệt nhau đều là bà con [với nhau]".

Thì là (với biến thể ngữ âm thìa là) là âm “nửa xưa nửa nay”của hai chữ Hán

紫蘇

, mà âm Hán Việt hiện hành là thì la, mà hầu như tất cả những quyển từ điển tiếng Hán đều ghi nhận tên khoa học là Anethum graveolens, y chang tên khoa học của cây thì là ở Việt Nam.

Tía tô là âm “nửa xưa nửa nay” của hai chữ Hán

紫蘇

, mà âm Hán Việt hiện hành là tứ tô, dùng để chỉ tên một loại rau, mà đó lại là thứ y chang rau tía tô của Việt Nam, đều có tên khoa học là Perilla frutescens. Chữ

紫

nay đọc thành tử nhưng đây là một chữ vốn thuộc vận mục chỉ

支

, vận bộ chi

支

nên lẽ ra phải đọc là tỉ. Nhưng một số chữ thuộc vận bộ chi

支

đã chuyển nguyên âm từ I > IA/IÊ, mà ngay như chữ đứng đầu vận bộ là chữ chi

支

này cũng đã chuyển thành chia, như có thể thấy trong chia đôi, chia lìa, chia rễ, v.v. Vậy chẳng có gì lạ nếu trong tử tô

紫蘇

, tử đã chuyển thành tía. Còn từ thanh thượng (dấu hỏi) của tỉ > tử

紫

sang thanh khứ (dấu sắc) của tía thì đây là một trong những luật biến đổi thanh điệu thường thấy nên chúng tôi bất tất phải chứng minh” -

An Chi