LẼ THƯỜNG (COMMON SENSE)

Tác giả là một nhà báo Anh, tới các Thuộc địa (tên gọi của 13 bang thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ lúc bấy giờ) vào tháng 11/1774, khi mâu thuẫn giữa Vương quốc (Anh) và Thuộc địa đang lên tới cao trào. Tuy nhiên, phần đông người dân Thuộc địa khi đó vẫn chỉ muốn nhà vua Anh thỏa mãn các quyền lợi của họ chứ chưa nghĩ tới việc tách ra thành một nước độc lập.

Cần phải tách khỏi đế quốc Anh và giành độc lập - đó là lý do để Lẽ thường ra đời.

Ngày nay nhìn lại, hậu thế không khỏi sửng sốt khi biết rằng, với dân số của 13 thuộc địa khi đó vào khoảng 2,5 triệu người, Lẽ thường đã được in 120 ngàn bản trong 3 tháng đầu tiên và 500 ngàn bản trong năm đầu tiên ở Mỹ và châu Âu (chủ yếu là Anh và Pháp). Và điều quan trọng hơn: Ý muốn của tác giả đã thành hiện thực – Hợp Chúng quốc Mỹ (United States of America) tuyên bố độc lập năm 1776; và năm 1783, đã chiến thắng đế quốc Anh trong cuộc chiến giành độc lập.

Lý do nào khiến cuốn sách có sức mạnh dự báo lớn đến nhường đó?

Ngoài “thiên thời” mà những người Thiên chúa giáo ngoan đạo như tác giả và đa phần dân chúng Mỹ lúc bấy giờ gọi là “Ơn Trên”;

Ngoài trình độ văn hóa cao của dân chúng Thuộc địa;

Ngoài cách viết dựa nhiều vào các điển tích Kinh Thánh;

Ngoài cách phát hành đa dạng trong đó có việc in nhiều kỳ trên báo ngày và được đọc to trong các quán rượu, thì đó chính là nội dung cuốn sách chứa những lời khiến cho Cách mạng không thể không sôi sục:

“Xã hội trong bất kỳ nước nào cũng đều là một phước lành, nhưng chính quyền, ngay cả trong một nước được cai trị khéo nhất, cũng là một sự xấu xa, nhưng lại cần thiết, còn trong một nước bị cai trị tồi tệ, thì chính quyền là một điều cực kỳ tệ hại…”.